NVVE

Euthanasie bij dementie

Een wilsverklaring alléén is niet genoeg!

Programma

Dit symposium is helaas uitverkocht; zelfs de wachtlijst zit vol!

09:15 - 09:45 uur Ontvangst en koffie
09:45 - 09:50 uur Welkom en inleiding
09:50 - 10:00 uur Als ik dement ben wil ik dood
Inleiding op het symposium aan de hand van een filmfragment.
10.00 – 10.30 uur Iedere vorm van dementie verloopt anders
Dick Swaab, arts, neurobioloog en internationaal werkend hersenonderzoeker.

Welke vormen van dementie zijn er en wat gebeurt er in de hersenen. Dick Swaab geeft inzicht in het verloop van het ziekteproces en de valkuilen van dit van dit proces met betrekking tot het realiseren van een euthanasiewens.
10:30 - 11:00 uur Het toetsingsproces toegelicht
Ronald van Nordennen, arts-lid van een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (RTE), specialist ouderengeneeskunde bij Stichting Groenhuysen Roosendaal en SCEN-arts in de regio West-Brabant.

Het handelen van de arts wordt beoordeeld door een toetsingscommissie. Ronald van Nordennen gaat in op de wet, de rol van de SCEN-arts en het verloop van het toetsingsproces. Inzicht in de werkwijze en overwegingen van de toetsingscommissies levert waardevolle aandachtspunten op over hoe de wet in de praktijk wordt geïnterpreteerd. Dat biedt artsen houvast, maar ook mensen met dementie die een euthanasiewens hebben en hun naasten kunnen hun voordeel doen met deze kennis.
11:00 - 11:30 uur Pauze
11.30 - 12:00 uur Euthanasie bij dementie op basis van een wilsverklaring. Casuïstiek uit de praktijk
Marike de Boer, onderzoeker bij de afdeling huisartsgeneeskunde en ouderengeneeskunde Amsterdam UMC en wetenschappelijk medewerker van het Universitair Netwerk Ouderenzorg (UNO-VUmc).

Marike de Boer bespreekt de rol die de wilsverklaring heeft gespeeld in de beoordeling van een aantal gevallen van euthanasie bij dementie. Sommige van deze casussen werden als zorgvuldig beoordeeld anderen kregen het predicaat onzorgvuldig. De casuïstiek geeft inzicht in de complexiteit van (de interpretatie van) schriftelijke euthanasieverklaringen van mensen met (gevorderde) dementie.
12:00 - 12:30 uur En plots is het te laat….
Het gebeurt regelmatig. Je denkt alles goed geregeld en besproken te hebben om euthanasie te krijgen en dan blijkt het opeens toch niet meer mogelijk en is het te laat. Het overkwam Jacques Beemsterboer. Hij woont nu in een verpleeghuis. Lex Bohlmeijer interviewt zijn kinderen Marlies en Luc over deze voor de hele familie zeer ingrijpende ervaring.
12:30 - 13:30 uur Lunch
13:30 - 14:15 uur Keuzesessies ronde 1
  Keuze 1
Alleen met een kraakheldere wilsverklaring kom je verder. Hoe stel je die op?
Hans van Amstel – Jonker is als consulent actief bij de NVVE waar hij informatie geeft en leden adviseert bij het opstellen van hun wilsverklaringen.

In deze praktische workshop wordt uitgewerkt waar een kraakhelder euthanasieverzoek bij dementie aan moet voldoen. Waar moet je op letten bij het opstellen, hoe formuleer je ondubbelzinnig je wensen en wat is van belang om te vermelden? Heldere voorbeelden en praktische tips geven handvatten om zelf mee verder te gaan. Ook de bredere context van de wilsverklaring komt aan bod; wanneer stel je hem op en wat doe je ermee zodra je wensen helder op papier staan.
  Keuze 2
Wils(on)bekwaam; wie beslist?
Dorothea Touwen, docent en onderzoeker medische ethiek bij de sectie Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg van het Leids Universitair Medisch Centrum en ethicus-lid van een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie.

Wilsbekwaamheid is een kernbegrip in de discussie rond euthanasie bij dementie. Dorothea Touwen benadert het vanuit de ethiek en legt verbanden naar de toetsingspraktijk en de dagelijkse werkelijkheid van ouderen tussen wilsbekwaamheid en wilsonbekwaamheid, hun naasten en hun zorgverleners.
  Keuze 3
Welke factoren zijn van invloed op de kans op euthanasie bij dementie?
Carla Bekkering, werkt als coördinator voor het Adviescentrum van de NVVE en spreekt ook uit persoonlijke ervaring over dit onderwerp.

Tussen de eerste vermoedens van dementie en wilsonbekwaamheid zitten meerdere jaren. Mensen met een euthanasiewens kunnen deze periode benutten om met naasten en huisarts hun euthanasiewens te onderzoeken en samen toe te werken naar het juiste moment. Dit proces is intensief en kent kantelmomenten waarna euthanasie al dan niet meer tot de mogelijkheden behoort. Carla Bekkering bespreekt een casus waarin deze kantelmomenten worden blootgelegd. Naar aanleiding van deze casus onderzoekt zij met u de factoren die het verschil kunnen maken. Wat helpt, en wat maakt euthanasie juist onwaarschijnlijker in dit proces?
14:15 - 14:30 uur Pauze en zaalwissel
14:30 - 15:15 uur Keuzesessies ronde 2
  Keuze 4
Alleen met een kraakheldere wilsverklaring kom je verder. Hoe stel je die op?

Hans van Amstel – Jonker is als consulent actief bij de NVVE waar hij informatie geeft en leden adviseert bij het opstellen van hun wilsverklaringen.

In deze praktische workshop wordt uitgewerkt waar een kraakhelder euthanasieverzoek bij dementie aan moet voldoen. Waar moet je op letten bij het opstellen, hoe formuleer je ondubbelzinnig je wensen en wat is van belang om te vermelden? Heldere voorbeelden en praktische tips geven handvatten om zelf mee verder te gaan. Ook de bredere context van de wilsverklaring komt aan bod; wanneer stel je hem op en wat doe je ermee zodra je wensen helder op papier staan.
  Keuze 5
Zorg rond het levenseinde in het verpleeghuis.
Maartje Klapwijk is als Specialist Ouderengeneeskunde werkzaam in een verpleeghuis op een afdeling voor mensen met dementie bij zorgorganisatie Marente. Daarnaast doet zij voor het Leids Universitair Medisch Centrum onderzoek naar de kwaliteit van leven en kwaliteit van sterven bij ouderen met gevorderde dementie in het verpleeghuis.

“Als ik naar het verpleeghuis moet dan wil ik euthanasie” Vaak wordt een euthanasiewens op deze manier geformuleerd. Toch is het verpleeghuis vaak een goede optie bij toenemende zorgbehoefte. Hoe verloopt een opname? Wat is de waarde van een wilsverklaring in het verpleeghuis? Wat kunnen naasten betekenen? Hoe ziet het levenseinde er uit als euthanasie niet mogelijk is? Hoe wordt er aan palliatieve zorg bij dementie invulling gegeven?  Zorg rond het levenseinde is een essentieel onderdeel van verpleeghuiszorg. Maartje Klapwijk gaat vanuit haar praktijk- en onderzoekservaring in op het beloop van een opname voor mensen met dementie in het verpleeghuis tot aan het overlijden.
  Keuze 6
De ervaringen van de huisarts
Twee huisartsen delen hun zeer verschillende ervaringen met euthanasie bij dementie en gaan hierover met u in gesprek. Het is bij uitstek een traject dat patiënt, naasten en huisarts samen moeten doorlopen. Welke afwegingen maken zij? Welke dilemma’s komen ze tegen en wat helpt hen.
15:15 - 15:30 uur Pauze en zaalwissel
15:30 - 16:00 uur Afsluiting
Introductie van een nieuwe NVVE ledenservice op het gebied van euthanasie bij dementie gevolgd door een afsluitende zaalgesprek.
16:00 - 16:30 uur Borrel

Over de NVVE

De NVVE is er voor iedereen die waardig wil sterven. Wij willen een optimale uitvoering van de euthanasiewet, vooral voor groepen die in de praktijk geen hulp krijgen, zoals mensen met dementie, chronisch psychiatrische patiënten en ouderen die vinden dat hun leven voltooid is.

Het Adviescentrum van de NVVE staat altijd voor zijn leden klaar. Wij zijn op werkdagen tijdens kantooruren bereikbaar voor al uw vragen over het (naderend) levenseinde.

Lees verder

Ontvang onze nieuwsbrief