Ouderen willen steeds vaker zelf de regie voeren over hun levenseinde. Een euthanasieverzoek van mensen die terminaal ziek zijn, is inmiddels door de meeste Nederlanders geaccepteerd. De samenleving heeft nog wel moeite met euthanasieverzoeken in geval van dementie of een voltooid leven, waarbij de dood niet op korte termijn zal intreden. Maar aantal euthanasieverzoeken bij deze zogenoemde complexe gevallen stijgt en zal de komende jaren blijven stijgen.

Legaliseer de eigen regie van het levenseinde

De oudere van nu is geëmancipeerd en wil steeds vaker zelf beslissen over het levenseinde. Als deze ouderen medewerking krijgen van hun arts of die medewerking zelf niet wensen, wenden zij zich nu noodgedwongen tot onwenselijke oplossingen, zoals het bestellen van dodelijke middelen in het buitenland. Willen wij een samenleving die oude mensen dwingt zelf op illegale wijze de regie in handen te nemen of zijn we er aan toe om de zelfeuthanasie in wettelijke kaders te plaatsen?

De generatie babyboomers die nu de pensioenleeftijd bereikt of al heeft bereikt, is mondig en gewend zelf de regie over haar leven te voeren. Over de hele linie heeft deze groep ouderen een betere opleiding genoten dan daarvoor gebruikelijk was en vrouwen hebben - vaker dan hun eigen moeders - deelgenomen aan het arbeidsproces. Zij hebben de secularisatie ontketend. Zelfbeschikkingsrecht is een verworvenheid die tijdens hun leven gestalte kreeg zoals het recht op abortus voor vrouwen. De babyboomers staan nu voor de vraag hoe zij hun levenseinde wensen te regisseren.

De euthanasiewet biedt de mogelijkheid voor euthanasie bij dementie en voltooid leven, en in een aantal gevallen is die inmiddels ook verleend (97 keer in een beginstadium van dementie in 2013). Maar de samenleving reageert meestal ontredderd wanneer een oudere een doodswens heeft ten gevolge van een voltooid leven, ofwel levensmoe is. Ook in de praktijk vinden ouderen met dit verzoek bij de arts nog nauwelijks gehoor. Maar de samenleving kan niet wegkijken: deze groep ouderen met deze verzoeken is als een gletsjer die niet stopt met stromen en waarvan de richting niet te veranderen is. We zijn het aan deze en toekomstige generaties ouderen verplicht om juist over euthanasieverzoeken vanwege een voltooid leven te praten en met een oplossing te komen via een legale, veilige route. Minister Korthals zei in 2000 tijdens de behandeling van de euthanasiewet daarover: “ Het […] is duidelijk wat met ’klaar met leven’ en met ’levensmoe’ wordt bedoeld. Als het ooit nodig is, zal het debat hierover wel gevoerd worden.” Die tijd is nu aangebroken.

In het televisieprogramma Buitenhof vertelde ouderenpsychiater Boudewijn Chabot dat de autonome route, ofwel zelfeuthanasie, waarbij een persoon zelf de beschikking heeft over dodelijke middelen en die zonder tussenkomst van een arts inneemt, de oplossing is. Volgens hem heeft de maatschappij tijd nodig om aan zelfeuthanasie te wennen en is het daarom geoorloofd om buiten de wet om te handelen. Zelfeuthanasie valt niet binnen de kaders van de wet en hierbij hulp verlenen is strafbaar. Een beroep doen op naasten om op deze wijze hun doodswens te vervullen, is onwenselijk. Daarvoor staan naasten emotioneel te dichtbij.

De NVVE pleit daarom voor óf een legale medische route (euthanasie of hulp bij zelfdoding door een arts) óf voor een autonome route, met een laatstewilmiddel, maar dan wel binnen wettelijke kaders. Hoe zelfeuthanasie op legale wijze vormgegeven moet worden, (vragen als welke middelen zijn beschikbaar, voor wie en door wie etc.), zal zich via het maatschappelijk debat moeten uitkristalliseren. Maar heimelijk via buitenlandse websites medicatie bestellen, met kwaliteits- en veiligheidsrisico’s, hopend dat het de douane passeert, is niet de weg die bij onze open samenleving past.

In 1984 zei politica Wessel-Tuinstra (D66) toen zij het initiatiefwetsvoorstel voor euthanasie presenteerde: “De wetgever mag weliswaar achterlopen bij maatschappelijke ontwikkelingen, maar nooit te veel.” Uiteindelijk kwam er pas in 2002 een wet voor euthanasie tot stand. De NVVE wil een lans breken voor het realiseren van een waardig levenseinde voor mensen met een voltooid leven en andere complexe euthanasieverzoeken en hen de mogelijkheid te geven zelf de regie in handen te nemen op legale en veilige wijze. We moeten dit maatschappelijk debat aangaan, want de gletsjer van mondige, zelfbewuste ouderen met duidelijke wensen ten aanzien van hun levenseinde, is niet te stoppen. 

 

Ontvang onze nieuwsbrief

Deel dit item: