De regionale toetsingscommissies euthanasie (rte's) worden niet nogmaals getoetst door een andere organisatie. De ministers Edith Schippers (Volksgezondheid) en Ivo Opstelten (Justitie) lieten daarover geen twijfel bestaan tijdens het algemeen overleg over euthanasie dat afgelopen woensdag werd gehouden in de Tweede Kamer. "De euthanasiewet is gericht op zekerheid bieden aan de arts. Als er een onzorgvuldigheid is, gaat de zaak naar het OM", aldus Schippers.

Geen extra toetsing van toetsingscommissies

Kamerlid Carla Dik Faber (Christen Unie) pleitte voor een instantie die de rte's controleert, nu er recent kritiek vanuit de rte's zelf komt. Ze doelde daarmee op de kritiek die ethicus en voormalig rte-lid ethicus Theo Boer (en eerder 2 andere anonieme rte-leden) vorige week in NRC Handelsblad uitte. Volgens Boer loopt de euthanasiepraktijk in Nederland uit de hand, omdat artsen en rte's steeds soepeler omgaan met euthanasieverzoeken.

Volgens de kamerleden Pia Dijkstra (D66) en Ockje Tellegen (VVD) wordt er niet soepeler omgegaan met euthanasie, maar is er sprake van een bredere interpretatie van de euthanasiewet. Vooral nu er steeds vaker bij complexere gevallen zoals dementie, psychiatrie en voltooid leven om euthanasie wordt verzocht en die ook vaker wordt verleend.

Minister Schippers benadrukte dat bij de toetsing van complexe zaken meerdere rte's betrokken worden: "Er worden geen zaken onder het tapijt gemoffeld, ze staan op de website en in het jaarverslag van de rte's en zijn voor iedereen zichtbaar. De beste en scherpste toetsing is transparantie."

Aanpassingen

"Onze euthanasiewet is evenwichtig en ontwikkelt zich, ook met een andere groep ouderen", zei Schippers tijdens het overleg in de Kamer, waarin diverse aspecten van de euthanasiewet besproken. Aanpassing van de wet is volgens haar dan ook niet wenselijk.

Wel wil de minister een drietal aanpassingen van de richtlijnen bij complexe euthanasiegevallen: daarbij moeten altijd experts worden betrokken. Bij euthanasie bij dementerenden moet altijd een geriater betrokken zijn. Bij euthanasie bij psychiatrische patiënten is nu al een psychiater betrokken, maar de richtlijnen hierover moeten duidelijker zijn. Schippers gaat hierover in gesprek met de artsen.

De derde aanpassing betreft rte's: zij moeten bij de toetsing complexe zaken ook gebruik maken van geriaters en psychiaters. Schippers zei dat de commissies op dit punt nu al vaak een beroep doen op kennis van deskundigen, maar ze wil garanties dat dat altijd gebeurt. Met deze drie aanpassingen hoopt minister Schippers de criticasters van de optimale toepassing van ruimte die de euthanasiewet biedt, de wind uit de zeilen te nemen.

Over euthanasie bij voltooid leven wilde Schippers nog geen uitspraken doen. Daarvoor wacht zij het onderzoek af dat de Adviescommissie Voltooid Leven o.l.v. Paul Schnabel momenteel in haar opdracht verricht en waarvan de standpunten in de zomer van 2015 worden verwacht.

Levenseindekliniek

Minister Schippers gaf in het Kameroverleg aan vertrouwen te hebben in de Levenseindekliniek. "De Levenseindekliniek werkt binnen de kaders van de wet en stelt zich heel open en lerend op. Ik vind ook dat de Levenseindekliniek er eigenlijk niet zou moeten zijn, maar is kennelijk wel nodig. Ik ben blij dat de samenleving met de oprichting van Levenseindekliniek een oplossing heeft gevonden voor het gebrek aan mogelijkheden voor euthanasie", zei minister in reactie op kritiek van de kleine christelijke partijen.

Volgens de minister is er ook bij de Levenseindekliniek sprake van een toename van complexe euthanasieverzoeken, en niet van een soepelere toetsing, zoals werd gesuggereerd. "Ik kan écht niet zeggen dat de werkzaamheden van de Levenseindekliniek een verontrustend beeld geven. Er worden heel veel, met name complexe zaken in behandeling genomen en daarvan zijn maar twee onzorgvuldig geweest."

Minister Schippers wil de Levenseindekliniek niet aanwijzen als expertisecentrum op het gebied van euthanasieverlening, zoals een aantal partijen opperden: "Ik wijs niemand aan als expertisecentrum dus ook de Levenseindekliniek niet. Maar het is goed dat ervaringen en expertise worden gedeeld, vooral over complexe gevallen waarmee de Levenseindekliniek juist ervaring heeft."

Voorlichting wilsverklaringen

Linda Voortman (GroenLinks) complimenteerde minister Schippers over de duidelijkheid die zij deze zomer verschafte over het belang en de rechtsgeldigheid van de schriftelijke wilsverklaring en vroeg de minister daarover ook extra voorlichting te geven.

De minister kondigde aan in het voorjaar van 2015 met twee handreikingen voor het gebruik van wilsverklaringen te komen: een voor burgers en een voor artsen. Ze benadrukte het belang van het actueel houden van wilsverklaringen, maar wil daaraan geen houdbaarheidsdatum koppelen, zoals 50plus verzocht. "Een wilsverklaring is een levend document," alus de Schippers.

Zodra de handreikingen wilsverklaringen gereed zijn, zullen de ideeën voor een herkenbaar, neutraal en laagdrempelig informatiepunt, waar de Tweede Kamer om verzocht, nader worden uitgewerkt, zei Schippers. Zij onderstreepte het belang van het intense debat over euthanasie dat in de media en dankzij de patiëntenverenigingen wordt gevoerd, en waarmee de kennis bij het publiek wordt vergroot.

Apothekers

Minister Schippers wil geen grotere rol toekennen aan de apothekers in het euthanasieproces, zoals hun beroepsorganisatie KNMP heeft gevraagd. Apothekers moeten het oordeel van een arts niet overdoen, zo vindt de minister. Ze moeten wel voldoende tijd en ruimte krijgen euthanatica te leveren als een euthanasieverzoek wordt uitgevoerd en dat moet in goed overleg met de artsen gebeuren, en apothekers mogen weigeren de dodelijke middelen te leveren. De apothekers krijgen van de minister geen rol in de rte's.

De volgende evaluatie van de euthanasiewet, inclusief de Levenseindekliniek start in januari 2015. De uitslag daarvan wordt verwacht in de zomer 2016, zo liet de minister de kamer weten.

Ontvang onze nieuwsbrief

Deel dit item: